Aquariumwater testen – ‘s Werelds beste drinkwater is nog geen aquariumwater

Het lijkt zo vanzelfsprekend. Je draait aan een kraan en het water stroomt in overvloed. Met onze drinkwatervoorziening verkeren we in een ongekend luxe positie. Nergens ter wereld is de kwaliteit van het kraanwater zo hoog als in Nederland.

Voor ons aquarianen betekent het dat wij het drinkwater voor onze aquaria zonder zuivering kunnen gebruiken. Natuurlijk moeten wij de waterwaarden naar behoefte aanpassen omdat niet alle bewoners dezelfde waterwaarden willen.

Aquariumtesten-01

In dit artikel ga ik het niet hebben over het aanpassen van de waterwaarden, maar over het bepalen van de waterwaarden. Een ding is zeker, met koffiedik kijken komen wij er niet. Je zult hulpmiddelen moeten gebruiken om de waterwaarden te kunnen bepalen.


Het internet

Onze drinkwatermaatschappijen die dagelijks de waterkwaliteit analyseren verspreiden deze gegevens ook via het internet (bijvoorbeeld OASE drinkwater).

Overzicht samenstelling drinkwater Oasen Meetresultaten waterkwaliteit 2015
Betreft: Uitgaand reinwater van Zuiveringsstation ZS de Steeg Eenheid Normen 1e kwartaal
Gem
Min Gem Max
I. Microbiologische parameters
Enterococcen (onbevestigd) kvd/100ml <1
Escherichia coli 37 °C kvd/100ml <1 <1 <1 <1 <1
II. Chemische parameters
1,2 -dichloorethaan µg/l <3 <1 <1 <1 <1
Antimoon µg/l <5
Arseen µg/l <10
Benzeen µg/l <0,1 <0,01 <0,01 <0,01 <0,01
Benzo(a)pyreen µg/l <0,01 <0,01 <0,01 <0,01 <0,01
Boor µg/l <500 184,2 184,2 184,2 184,2
Bromaat µg/l <1,0
Cadmium µg/l <5,0
Chroom µg/l <50
Epichloorhydrine µg/l <0,1
Fluoride mg/l <1,1 0,13 0,13 0,13 0,13
Koper µg/l <2000
Kwik µg/l <1 <0,02 <0,02 <0,02 <0,02
Lood µg/l <10
Nikkel µg/l <20
Nitraat mg/l <50 3,29 3,29 3,29 3,29
Nitriet mg/l <0,1 <0,01 <0,01 <0,01 <0,01
N-nitrosodimethylamide (NDMA) ng/L <12
PAK, totaal µg/l <0,1 <0,01 <0,01 <0,01 <0,01
PCB’s (som) µg/l <0,5 <0,01 <0,01 <0,01 <0,01
Seleen µg/l <10 <1 <1 <1 <1
Som trihalomethanen µg/l <25 <0,1 <0,1 <0,1 <0,1
Totaal cyanide µg/l <50 0,56 0,56 0,56 0,56
Vinylchloride µg/l <0,1 <0,1 <0,1 <0,1 <0,1
IIIa. Bedrijfstechnische parameters
Aeromonas spp. 30 °C kvd/100ml <1000 <1 <1 <1 <1
Ammonium mg/l <0,2 <0,03 <0,03 <0,03 <0,03
Chloride mg/l <150 64,5 64,5 64,5 64,5
Coliformen 37 °C kvd/100ml <1 <1 0,00 0,00 0,00
EGV (elek geleid verm, 20 °C) mS/m <125 43,4 41,5 43,4 45,6
Koloniegetal 22 °C kvd/ml <100 2 <1 2 3
Saturatie Index (SI) PH eenheden > -0,2 0,06 0,00 0,06 0,22
Temperatuur °C <25 12,0 11,8 12,1 12,3
Totaal org koolstof (TOC) mg/l 1,81 1,75 1,81 1,90
Totale hardheid °DH 7,28 6,80 7,29 8,31
Totale hardheid mmol/l >1,0 1,30 1,21 1,30 1,48
Totale α Bq/L <0,1
Totale β Bq/L <1
Tritium Bq/L <100
Waterstofcarbonaat mg/l >60 130,2 115,2 128,7 142,1
Zuurgraad bij 20°C pH >7pH<9,5 8,10 8,02 8,11 8,18
Zuurstof mg/l >2 11,0 10,5 11,0 11,6
IIIb. Organoleptische/esthetische parameters
Aluminium µg/l <200 10,10 10,10 10,10 10,10
Geur,kwalitatief <=1 0 0 0 0
Ijzer mg/l <0,2 <0,01 <0,01 <0,01 <0,01
Kleurintens., Pt/Co-schaal mg/l <20 6,07 6,07 6,07 6,07
Mangaan mg/l <0,05 <0,005 <0,005 <0,005 <0,005
Natrium mg/l <150 49,1 49,1 49,1 49,1
Smaak,kwalitatief <=1 0 0 0 0
Sulfaat mg/l <150 35,6 35,6 35,6 35,6
Troebelingsgraad FTE <1 0,08 0,03 0,08 0,18
IIIc. Indicatoren/Signaleringsparameters
AOX (ads.org.geb.halog.) µg/l
Diglyme(n) µg/l <1
Ethyl tert-butyl ether (ETBE) µg/l <1 <1 <1 <1 <1
Methyl tert-butyl ether (MTBE) µg/l <1 <1 <1 <1 <1
Som Chloorfenolen µg/l <1

Er worden verschillenden overzichten aangeboden en of dit nu landelijke, regionale of plaatselijke overzichten zijn, alle waterwaarden en metingen moeten aan het Drinkwaterbesluit voldoen. Voor ons aquarianen is het de simpelste methode om te achterhalen welke stoffen aanwezig zijn in ons drinkwater. Maar dat wil nog niet zeggen dat deze stoffen niet in ons aquariumwater zitten!

Overzicht Nederlandse drinkwaterbedrijven:


Water laten meten bij een aquariumspeciaalzaak

Voor beginnende aquarianen is dit de meest gebruikte methode. Helaas wordt deze alleen toegepast als er problemen zijn met het aquarium. De analyse mogelijkheden van de aquariumspeciaalzaken zijn sterk afhankelijk van de gekozen meetmethoden. Wat veel belangrijker is dat je een overzicht krijgt van de waterwaarden, zodat je de juiste maatregelen kan treffen.

Let op: 
Bepaalde testen moet je zo snel mogelijk uitvoeren. Je watertemperatuur, chloor, CO2 en zuurstof metingen zijn na enkele minuten al niet meer betrouwbaar. Als je deze metingen bij een aquariumspeciaalzaak laat uitvoeren dan kunnen deze waarden gunstig of ongunstig uitvallen.


Zelf water testen

Als je deze hobby serieus wilt beoefenen dan moet je de waterwaarden zelf kunnen meten. De reden is eigenlijk heel simpel. Zonder de waterwaarden te kennen kan je geen effectief behandelplan of onderhoudsschema samenstellen. Als je weet dat 98% van de problemen met vissen, planten of algen veroorzaakt worden door slechte waterwaarden, dan is een goede analyse van levensbelang.

Aquariumtesten-03

Eigenlijk wil je alleen maar een ding weten: geeft mijn behandelplan of onderhoudsschema het gewenste resultaat. Natuurlijk kan je naar de gevolgen van het behandelplan of onderhoudsschema kijken, maar door regelmatig de waterwaarden te meten kan je sneller achterhalen of het de goede kant op gaat. Wat veel mensen vergeten is, dat er ook op lange termijn problemen kunnen ontstaan. Door geregeld de waterwaarden te meten kan je sluipende problemen voortijdig achterhalen.

Als je weet dat de meeste testen een beperkte houdbaarheidsdatum hebben, dan kan je beter de test gebruiken voordat de houdbaarheidsdatum verloopt. Want voorkomen is altijd beter dan genezen!


Watertemperatuur meten

De beste locatie om de watertemperatuur te meten is in het aquarium. Het liefst niet aan de oppervlakte van het aquarium of naast de aquariumverwarming. Zowel de aquariumverlichting als de aquariumverwarming verwarmen het aquariumwater. Dit water moet zich nog mengen met het ‘koudere’ aquariumwater. Het gevolg is dat er temperatuurverschillen zijn in het aquarium. De meeste mensen weten dat je de temperatuur kan meten met een thermometer. In de loop der tijd zijn er verschillende vloeistof thermometers voor verschillende doeleinden ontwikkeld. De bekende kwikthermometers komen wij niet meer tegen in de aquariumspeciaalzaken in verband met de giftigheid van het kwik. Het kwik is vervangen door gekleurd alcohol en de schaalverdeling is er op aangepast. Schaalverdeling is meestal per graad Celsius en dat is voor ons doel meer dan voldoende.

Vloeistof thermometers     
De meeste thermometers (A) worden met een zuignapje aan de binnenkant van het aquariumglas bevestigd. Maar er zijn ook thermometers (B) die je op (in) de bodem kan plaatsen. Deze thermometers gaan niet drijven, maar blijven wel overeind staan door de lucht in de thermometer. De drijvende thermometer wordt alleen bij zeer grote aquaria (of vijvers) gebruikt om de oppervlaktetemperatuur te meten.

Voordelen Nadelen
Goedkoop Breekbaar
Lange levensduur Zuignap heeft een beperkte levensduur
Goed afleesbaar Schaalverdeling per 1˚C
Trage reactietijd

Thermometer stikkers
Thermometer stikkers worden veel verkocht bij fabrieksaquaria. Deze simpele thermometers worden aan de buitenkant van het aquariumglas geplakt. De liquid crystal thermometer hebben een resolutie van 2 ˚C en een nauwkeurigheid van ± 1°C tot ±2 % wat afhankelijk is van het maximale bereik. Nu zijn er verschillende variaties op dit thema te koop:

  • Thermometers (C) waarbij de cijfers van kleur veranderen;
  • De achtergrond verandert van kleur of de temperatuur wordt aangegeven door verschillende kleuren (D);
  • Thermometers met afwijkende vormen (E).

De bekende thermometervorm blijkt nog steeds de populairste vorm. Het is in ieder geval een geliefd reclame artikel dat erg goedkoop te produceren is. Het grootste nadeel van dit type thermometer is dat je niet de watertemperatuur meet, maar de temperatuur van het aquariumglas!

Voordelen Nadelen
Zeer goedkoop Eenmalig gebruik
Niet breekbaar Resolutie  per 2 ˚C
Gemakkelijk te bevestigen Meet  aquariumglas  temperatuur
Snelle reactietijd Moeilijk afleesbaar

Digitale thermometers

Digitale thermometers behoren tot de moderne mogelijkheden. Vooral de dalende prijzen en de nauwkeurigheid hebben deze thermometers populair gemaakt. Wat betreft de afleesbaarheid (kijkhoek) laten de goedkopere modellen nog wat te wensen over. Nu kan je deze digitale thermometers in drie categorieën indelen.

De interne digitale aquarium thermometer 
Deze worden net als de vloeistof thermometers in het aquarium geplaatst met een zuignap. Het grootste voordeel is de afleesbaarheid. Wat betreft de nauwkeurigheid vallen ze allemaal binnen de normen van de fabrikant. Deze hebben meestal een temperatuurbereik van 5°C tot +50°C met een resolutie van 0,1°C en een nauwkeurigheid van ± 0,5°C. Dit betekent in de praktijk dat twee digitale thermometers naast elkaar maximaal 1 °C verschil kunnen weergeven.

Voordelen Nadelen
Relatief goedkoop Zuignap en O-ringen hebben een beperkte levensduur
Gemakkelijk te bevestigen Bij lekkage kunnen giftige stoffen in het aquarium terecht komen
Goed afleesbaar Batterijvoeding
Nauwkeurigheid ± 0,5°C Kras gevoelig door onderhoud
Resolutie per 0,1 ˚C
Trage reactietijd

De externe digitale thermometer
Deze digitale thermometers zijn erg populair omdat zij meestal op twee verschillende locaties de temperatuur kunnen meten. Zo kan je met de externe sensor de temperatuur van het aquariumwater meten en met de interne sensor de kamertemperatuur. Omdat deze digitale thermometers universeel toepasbaar zijn, is het bereik er ook op aangepast. Deze hebben meestal een temperatuurbereik van -50 tot 70 °C met een resolutie van 0,1 °C en een nauwkeurigheid van ± 1 °C. De nauwkeurigheid is lager dan bij de interne digitale aquarium thermometers. De reactietijd van de externe sensor is veel lager dan interne sensor. Op zich maakt het voor onze toepassing niets uit.

Als gewoonlijk zijn er verschillende variaties op dit thema te koop. Extra informatie zoals minimum en maximum aanduidingen, twee afzonderlijke schermen en alarmfuncties behoren allemaal tot de mogelijkheden.

Er zijn zelfs digitale aquarium thermometers met ingebouwde timers die aangeven wanneer je water moet verversen of je filters moet reinigen. Op zich zijn dit leuke opties, maar die hebben niets met het meten van de waterwaarden te maken. Ze verhogen wel het gebruikersgemak maar ook de prijs.

Voordelen Nadelen
Relatief goedkoop Niet breekbaar
Gemakkelijk te bevestigen Zuignap heeft een beperkte levensduur
Goed afleesbaar Nauwkeurigheid ± 1°C
Resolutie per 0,1 ˚C Batterijvoeding
Trage reactietijden
Extra functies

Conclusie

Natuurlijk is dit overzicht niet compleet. Zo heb ik de aquariumcomputers, digitale temperatuur meet- en regelapparatuur voor verwarmingen niet opgenomen in dit overzicht. Deze apparaten kunnen meerdere functies uitvoeren waarbij het weergeven van de watertemperatuur maar een van die functies is. Wat wij niet mogen vergeten is dat de watertemperatuur in het aquarium altijd schommelt. De watertemperatuur wordt meestal door de verwarming geregeld en het enige wat wij willen weten of deze temperatuur nog de juiste is. Het op een tiende graad nauwkeurig kunnen aflezen is leuk maar bij schommelde watertemperaturen geeft het weinig toegevoegde waarde.

  1. De nederige vloeistof thermometers kunnen wij gerust de ‘beste koop’ noemen. Ze zijn betrouwbaar, goedkoop en vergen nauwelijks onderhoud.
  2. De externe digitale thermometers hebben dezelfde nauwkeurigheid als de vloeistof thermometers, maar het enige verschil is dat je aan de buitenkant van het aquarium de temperatuur op een tiende kan aflezen.
  3. De interne digitale aquarium thermometers hebben de hoogste nauwkeurigheid. Omdat de kans op lekkage groot is en het display venster snel beschadigt, verdient deze thermometer de derde plaats.
  4. De thermometer stikkers kan je beter onder de noemer reclame gadget plaatsen. De nauwkeurigheid en de afleesbaarheid behoren niet tot de beste opties. Maar het is nog altijd beter dan niets.

Icon: PDF bestand  Aquariumwater testen – ’s Werelds beste drinkwater is nog geen aquariumwater versie c.pdf

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *