De filosofie van het water verversen

Elke discusliefhebber heeft zijn eigen methode voor het verversen van aquariumwater. De een sleept met emmertjes water en de ander zweert bij een volledig geautomatiseerd waterverversing systeem. Aquariumwater kan nooit vers genoeg zijn. Water verversen is geen wetenschap, je moet het gewoon doen!

De-filosofie-01De meeste wildvang (discus)vissen zijn afkomstig uit rivieren waar een gematigde stroming staat. Zelfs bij de monding van dergelijke rivieren is de aanvoer van vers water nog zo groot dat wij eigenlijk kunnen spreken over ideale omstandigheden. Mochten de omstandigheden ter plaatse wat minder worden, dan zullen de vissen naar een betere locatie zwemmen. Is dit niet mogelijk dan zullen de vissen uiteindelijk uitsterven in dit gebied.

Met onze aquaria willen we eigenlijk een stukje natuur nabootsen, hoe goed je ook je best doet ons filtersysteem kan nooit op tegen het ecosysteem van moeder natuur. Een permanent waterverversingsysteem zou het mooiste zijn, maar is in de praktijk zelden te realiseren. Ten eerste moet het water op de juiste waterwaarden worden gebracht, en er moet een permanente in en afvoer aanwezig zijn in het aquarium. Afgezien van de complexiteit van dergelijke installaties zullen de operationele kosten niet gering zijn.

Voor ons aquarianen blijft een simpel filtersysteem nog steeds een goede optie. Het enige nadeel van deze methode is dat wij wel geregeld water moeten verversen omdat zelfs de beste filtersystemen niet alle schadelijke stoffen uit het water kunnen filteren.

Alleen de echte dagdromers onder ons menen het beste filtersysteem te hebben. Een systeem dat het water voor 100% zuivert. Het enige wat zij moeten doen is het verdampte water aanvullen met regenwater of gedistilleerd water. Er zijn zelfs mensen die zuiver bronwater uit fles gebruiken voor hun aquarium. Dit allemaal onder het moto “wat je er niet in stopt, hoef je er later ook niet uit te halen”. Helaas gaat deze vlieger niet op want vissen, planten, algen en bacteriën creëren allemaal afvalstoffen.

Het filtersysteem

Een nano-aquarium zonder filtersysteem

Bij elk type aquarium is wel een passend filtersysteem te vinden. Nano-aquaria hebben soms een intern filtertje dat voldoende is voor deze toepassing. Door de geringe bezetting en het kleine volume van het aquarium is het wekelijks water verversen geen enkel probleem.

Het probleem ontstaat bij de grotere aquaria met een intern filtersysteem. Niet dat deze filtersystemen slecht zijn, maar de meeste hobbyisten hebben de gewoonte om te veel vissen in het aquarium te plaatsen en te weinig water te verversen.

De aquaria met een intern filtersysteem die je niet in zijn geheel kunt verwijderen voor het onderhoud zijn “echte” vuil verzamelaars. Tijdens het onderhoud moet je bij deze filters het vuile filtermateriaal verwijderen (al dan niet voorzien van een mandje) met het gevolg is dat een deel van het vuil weer in het water spoelt.

Door de constructie van dergelijke filters is de behuizing lastig schoon te maken. De gevolgen zullen bij de meeste mensen wel bekend zijn. Bij het terug plaatsen van het filtermateriaal zal het achtergebleven vuil weer in het aquarium spoelen. Dit is niet erg praktisch als je bedenkt dat je eerst met veel pijn en moeite het vuil hebt verzameld.

Externe filtersystemen

De externe filtersystemen kan je verdelen in twee groepen, de bekende potfilters en de externe biologen. De externe filters hebben het voordeel dat er meer zwemruimte over is voor de vissen, en daarnaast zijn ze gemakkelijker te onderhouden. Voor een potfilter geldt dat de filtercapaciteit veel groter is dan de interne filtersystemen. Er zijn natuurlijk wel grenzen, maar voor aquaria vanaf 50 liter tot 1500 liter zijn er voldoende passende potfilters te vinden.

In de volgende afbeelding zie je een configuratie voor een discusaquarium met twee potfilters, CO2 bemesting, Nitraat/fosfaat filter en een UV lamp. Deze combinatie is uiterst geschikt voor aquariumkasten waar een externe bioloog niet inpast.

Aansluitschema Vision 450 versie c

Bij dit ontwerp is de 3D achterwand niet afgebeeld. De uitvoer van de potfilters, nitraat/fosfaatfilter en UV lamp zitten achter de 3D achterwand, via een RVS rooster (links) kan het gefilterde water naar het aquarium stromen. Door deze constructie zijn de leidingen en de verwarming netjes weggewerkt en er is een constante stroming (gele pijlen) achter de achterwand. De waterinlaat naar de potfilters zit aan de voorkant van de 3D achterwand (linksboven en rechtsonder) Met de kranen A, B en C kan je de doorvoersnelheid naar de nitraat/fosfaatfilter en UV lamp regelen. Alle filters kunnen eenvoudig losgekoppeld w orden voor het schoonmaken van de filters.

De bioloog

Wil je een grotere filtercapaciteit dan ontkom je niet aan een externe bioloog, het grootste voordeel van dergelijke filtersystemen is dat ze weinig onderhoud nodig hebben. Wil je meer luxe dan kan je de bioloog ook via een overloop aansluiten op het riool. Het is dan een kleine stap naar een automatische verversingsysteem. Dit lijkt een luxe maar als je honderden liters water per week moet verversen is deze investering het gebruikersgemak waard. Natuurlijk zullen er mensen zijn die het liefst emmertjes water tillen. Voor die mensen heb ik nog een tip…. Wat dacht je van een tuinslang?

pvc-leidingen-versie-f

Het ontwerp van de bioloog is iets anders dan de gebruikelijke Nederlandse biologen met twee tussenschotten tussen de verschillende filtercompartimenten. Door maar een tussenschot te gebruiken is meer ruimte gecreëerd voor het filtermateriaal!

Tips!

  • Schrijf met een watervaste stift de onderhoudsdatum op het glas van de bioloog, zo kan je gemakkelijk achterhalen wanneer de laatste onderhoudsbeurt is geweest.
  • Start het onderhoud met het eerste compartiment, en maak maar een filter compartiment per week schoon, zo blijft de filter capaciteit zo constant mogelijk.
  • Vervang geregeld de witte watten, Dus niet wachten tot het echt zwart ziet!

Andere filtersystemen

Er zijn natuurlijk andere type filtersystemen maar deze kom je niet vaak tegen bij de gemiddelde aquariaan, hierbij kan je denken aan beadfilters, zandfilters, wervelbedfilters, ozon installaties en kunstharsen die specifieke afvalstoffen kunnen filteren. Een ding is zeker, hoe specifieker je op bepaalde afvalstoffen gaat filteren hoe complexer het geheel wordt. En dit maakt het niet gemakkelijker voor de gemiddelde aquariaan.

Meten is weten

Uit de praktijk is gebleken dat de meeste mensen pas de waterwaarden gaan meten als er problemen zijn. Ook bij onze hobby geldt “je kan beter voorkomen dan genezen.” De kosten van een testsetje zijn veel lager dan de kosten van het herstellen van de schade. Je kan natuurlijk ook overdrijven door een heus laboratorium in te richten, maar een simpel testsetje met testtrips voldoet vaak goed als eerste indicatie. Wil je nauwkeuriger testen dan zijn de uitgebreidere testkoffers met druppeltesten een betere optie. Na het testen van de waterkwaliteit moet je de gemeten waarden ook kunnen interpreteren. In de onderstaande tabel staat een overzicht met meetwaarden waaraan een gemiddeld aquarium moet voldoen.

Parameters Omschrijving Zoetwater waarden Opmerkingen
Kh Carbonaat hardheid 5 – 12 DH Basismeting, altijd meten
Gh Gezamenlijke hardheid 8 – 20 DH
Temp. Temperatuur 24 – 28 °C
Ph Zuurgraad 6,5 – 7,5
NH4 Ammonium < 0,25 mg/l Vissterfte
CU Koper < 0 – 0,3 mg/l
NO2 Nitriet < 0,1 mg/l
O2 Zuurstof 5 – 8 mg/l
Ec Elektrische geleidbaarheid 200-800 µs Algen- en plantengroei
F04 Fosfaat < 1 mg/l
FE IJzer 0,05 – 0,2 mg/l
NO3 Nitraat < 50 mg/l
SiO2 Silicaat < 2 mg/l

Let op!

  • een nitraatgehalte tot 200 mg/l is niet gevaarlijk voor de vissen, maar nitriet, zelfs in kleine concentraties (meer dan 0,5mg/l) is uiterst giftig voor de vissen!
  • Koper (Cu) behoort tot de zeer giftige zware metalen die al in kleinste hoeveelheden dodelijk zijn voor vissen en micro-organismen. In de ziektebestrijding wordt gebruik gemaakt van deze eigenschap. Ectoparasieten, bv. Oodinium, kunnen met succes worden vernietigd met een koperconcentratie van 0,3 mg/l. Normaal mag koper echter nooit meetbaar in het water aanwezig zijn. Er zijn verscheidene oorzaken van koper in leidingwater: koperen waterleidingen, boilers die voor een deel van koper zijn gemaakt, pompen met koperen onderdelen en dakgoten, waarin regenwater wordt opgevangen voor gebruik in het huishouden, van koper.

Observeren

Als je voldoende kennis hebt (ervaring) dan kan je aan het gedrag van de vissen zien hoe hun leefomstandigheden zijn. Tollende vissen en vissen die naar lucht happen is een heel slecht teken. Ook aan de planten en de algen kan je aflezen hoe de leefomstandigheden zijn. Het nadeel van deze twee indicatoren is wel dat ze alleen een lange termijn indicatie aangeven.

Het probleem bij subtiele veranderingen vaststellen is alleen weggelegd voor de “echte kenners” en over het algemeen hebben deze hobbyisten zelden problemen.

Natuurlijk moet je het gedrag van de vissen ook kunnen “lezen”, er is een duidelijk verschil tussen het schudden van balsemende vissen en vissen die last hebben van parasieten. Stil in een hoekje zittende discusvissen is meestal slecht teken maar L-nummer die zich verschuilt vertoond weer natuurlijk gedrag.

Voorbereiding water verversen

Voordat wij met verversen kunnen beginnen zal je eerst een aantal zaken moeten weten:

  • Wat zijn de waterwaarden van het leidingwater;
  • Wat zijn de optimale waterwaarden voor ons biotoop/aquarium;
  • Wat zijn de huidige waterwaarden in het aquarium;
  • Wat is het watervolume van het aquarium;
  • Welk type filtersysteem wordt gebruikt.

De kwaliteit van ons Nederlandse drinkwater is over het algemeen goed genoeg voor het gebruik in aquaria. Wil je meer weten over de samenstelling van ons drinkwater dan kan je de waarden bij je drinkwater leverancier opvragen. Nu is het wel zo dat de waterwaarden thuis iets af kunnen wijken van de gemeten waarden bij de leverancier en deze waarden zijn seizoensgebonden. Er zit dus niets anders op dan de waterwaarden zelf te controleren. Dit hoef je natuurlijk niet elke keer te doen maar eens per kwartaal even checken kan geen kwaad.

De-filosofie-05

Als wij weten wat de waterwaarden zijn, kunnen we beginnen met het verversen. Bij de volgende voorbeelden gaan wij er van uit dat het verse water (kraanwater) een ideale samenstelling heeft. De nitriet, nitraat, fosfaat, cilicaat waarden zijn nagenoeg nul en de overige parameters zijn gelijk aan het water van het aquarium.

In de tabellen kan je aflezen hoeveel procent van het water per keer wordt ververst en hoeveel vuil water nog aanwezig is na de waterverversing. Of je nu meerdere keren per dag, elke dag of eens per week ververst maakt bij deze tabellen niet uit.

Let op!

  • Wil je echt de invloed van het verversen berekenen dan zal je de dagelijkse vervuiling ook moeten weten. In de tabellen is hier geen rekening mee gehouden, aangezien dit bij elk aquarium anders is.
  • In het verse water zit nagenoeg geen vervuilingen, in de praktijk kan dit anders zijn. Hierdoor kunnen de gemeten waarden afwijken van de theoretische waarde die in de tabellen zijn.
  • Alle waarden zijn procenten!
Als voorbeeld hebben wij een aquarium van 450 liter en de nitraat waarde is 100 mg/l in het totaal moeten wij 765 liter water verversen om op een nitraat waarde te komen van 10 mg/l (3x 225 liter en 1x 90 liter verversen)

Als voorbeeld hebben wij een aquarium van 450 liter en de nitraat waarde is 100 mg/l in het totaal moeten wij 765 liter water verversen om op een nitraat waarde te komen van 10 mg/l (3x 225 liter en 1x 90 liter verversen)

Deze methode van verversen is aan te bevelen als er acute problemen met de waterwaarden zijn. Het voordeel van 50% water verversen is dat er voldoende zwemruimte en schuilgelegenheid tussen de waterplanten aanwezig blijft.

25 procent is een veel gebuikt percentage bij water verversen. Als je dit elke week zou toepassen dan is na acht weken nog 10,01% van het oude water aanwezig. Bij aquaria met lichte water vervuiling is dit een goede optie. Maar je zult dan elke week je water moeten testen om er zeker van te zijn dat de waterwaarden niet verslechteren.

25 procent is een veel gebuikt percentage bij water verversen. Als je dit elke week zou toepassen dan is na acht weken nog 10,01% van het oude water aanwezig. Bij aquaria met lichte water vervuiling is dit een goede optie. Maar je zult dan elke week je water moeten testen om er zeker van te zijn dat de waterwaarden niet verslechteren.

 

Een laag percentage b.v. 10 procent verversen wordt veel gebruikt om de dagelijkse vervuiling te compenseren. Natuurlijk moet er minimaal eens per week een grote water verversing plaats vinden. Na zes verversingen is nog 53,14 % oud water aanwezig.

Een laag percentage b.v. 10 procent verversen wordt veel gebruikt om de dagelijkse vervuiling te compenseren. Natuurlijk moet er minimaal eens per week een grote water verversing plaats vinden. Na zes verversingen is nog 53,14 % oud water aanwezig.

 

Wil je zo snel mogelijk de waterwaarden onder controle krijgen, met zo min mogelijk waterverbruik dan kan je ook dit schema gebruiken. Je start met twee verversingen van 50 procent per dag en daarna ververs je elke dag volgens de tabel. Het is de bedoeling dat de vervuiling ook uit de filters en het bodemmateriaal wordt verwijderd. Dit is een moeizaam proces omdat het veel langzamer gaat dan het verwijderen van de vervuiling in het water. Maak het verversingschema wel af en controleer je waterwaarden.

Wil je zo snel mogelijk de waterwaarden onder controle krijgen, met zo min mogelijk waterverbruik dan kan je ook dit schema gebruiken. Je start met twee verversingen van 50 procent per dag en daarna ververs je elke dag volgens de tabel. Het is de bedoeling dat de vervuiling ook uit de filters en het bodemmateriaal wordt verwijderd. Dit is een moeizaam proces omdat het veel langzamer gaat dan het verwijderen van de vervuiling in het water. Maak het verversingschema wel af en controleer je waterwaarden.

Verversen of doorspoelen!

Bij grote aquaria is vaak een overloop aanwezig richting het riool. Door vers water toe te voegen aan het aquarium stroomt het overtollige (vuile) water richting het riool. Deze methode is uiterst effectief als het waterverbruik niet van belang is. Het probleem is dat het vuile water wordt gemengd met het verse water, hierdoor wordt een deel van het verse water direct naar het riool geleid. Bij grote aquaria met kleine hoeveelheden water doorspoelingen is deze methode nog acceptabel. Maar als je meer dan 25 procent van het water wilt verversen, dan spoel je ook behoorlijk wat vers water weg. Deze methode wordt veel gebuikt bij grote installaties van zowel kwekers als handelaren.

Onderhoudsslang-03

Het “doorspoelen” van een aquarium is ook mogelijk met een tuinslang zolang de afvoer maar een grotere diameter dan de slang heeft!

Wil je meer weten over water verversen en de chemische en biologische processen dan kan je dit eenvoudig op het internet vinden. Maar let op… welke methode van verversen je ook gebruikt je zult altijd je waterwaarden moeten controleren.

Print vriendelijk PDF bestand  De filosofie van het water verversen versie a.pdf


[wp-svg-icons icon=”file-excel” wrap=”i”] Theoretische gevolgen 70 dagen water verversen versie b

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *