Zwemblaas problemen (kopstaanders), kan je beter voorkomen dan genezen!

Laten wij beginnen bij het begin, iedere straalvinnige vis heeft een zwemblaas en vissen zonder zwemblaas kunnen geen zwemblaasproblemen krijgen. Dat wil nog niet zeggen dat zij de symptomen niet kunnen vertonen!

De zwemblaas is een typisch orgaan voor de vis en het ligt boven in de buikholte net onder de ruggengraat. Het bestaat uit twee gasdichte (elastisch) zakken die onderling verbonden zijn door een kleine opening. Door het aanpassen van het volume van de zwemblaas is de vis in staat om zijn massadichtheid voortdurend aan te passen zodat hij kan zweven op verschillende diepte zonder noemenswaardige zwembewegingen! De zwemblaas heeft bij jonge dieren nog een opening naar de slokdarm en bij hoger ontwikkelde vissen, de physoclisten, verdwijnt deze verbinding, maar bij pysostome vissen blijft ze open. Vissen die geen verbinding hebben met de slokdarm kunnen hun zwemblaas alleen vullen met behulp van de gasklier.

Anatomie-vissen-versie-c

Het volume van de zwemblaas bedraagt 5-10% van het lichaamsvolume van de vis.

Positie drijfvermogen (opstijgen)

Op het moment dat de vis omhoog zwemt zullen de gassen in de zwemblaas in volume toenemen door de afnemende omgevingsdruk (wet van Boyle). Omdat het volume van de zwemblaas een beperkt volume heeft, zo’n 5 tot 10% van het lichaamsvolume van de vis, kunnen de gassen niet verder expanderen waardoor er een overdruk ontstaat in de zwemblaas. De overbodige gassen worden passief via de bloedsomloop uit het lichaam gewassen. Er ontstaat uiteindelijk een nieuw evenwicht, zodat de vis weer kan zweven in het water.

Bloedsomloop-vissen-versie-c

Vissen hebben een enkelvoudige bloedsomloop en dit wil zeggen dat het bloed slechts één circuit kent. Nadat het bloed in de gasklier (kieuwen) zuurstof heeft opgenomen, stroomt het direct door naar de rest van het lichaam. Dat gebeurt minder krachtig dan bij een dubbele bloedsomloop zoals bij zoogdieren en vogels.

Negatie drijfvermogen (afdalen)

Op het moment dat de vis omlaag zwemt zullen de gassen in de zwemblaas, door de toenemende omgevingsdruk, in volume afnemen. De vis zal deze volume afname compenseren door meer gassen in de zwemblaas op te slaan. Vullen gebeurt actief waarbij gassen vanuit de bloedvaten via de gasklier in de zwemblaas komen. Ook hier geldt dat er uiteindelijk een nieuw evenwicht ontstaat zodat de vis weer kan zweven in het water.

Symptomen van zwemblaasproblemen bij de vis

Zwemblaasproblemen zijn op zich makkelijk te herkennen. De vis heeft moeite om normaal in het water te zweven zonder actieve zwembewegingen te maken. Een vis met een negatief drijfvermogen zal naar de bodem zakken en met een positief drijfvermogen zal hij naar de oppervlakte stijgen. Het is ook mogelijk dat de vis op één bepaalde diepte kan zweven, maar de vis zweeft niet op een natuurlijke manier. Met andere woorden, het zwaartepunt van de vis ligt op een verkeerde plaats met als gevolg dat:

  • de kop van de vis naar beneden wijst (kopstaander)
  • de kop van de vis naar omhoog wijst
  • de buik van de vis wijst naar boven (topzwaar)

Bij al deze afwijkingen geldt dat er geen actieve zwembewegingen te zien zijn!

Oorzaken van zwemblaasproblemen

Oorzaken van zwemblaasproblemen zijn lastig te achterhalen, aangezien de symptomen ook het gevolg kunnen zijn van andere aandoeningen. Een ding is zeker, stress is de belangrijkste veroorzaker van visziekten (lees: slechte leefomstandigheden zoals waterwaarden, huisvesting en vis– en voerkeuze)! Het gevolg van stress is dat de vis verzwakt raakt en daardoor kan zijn  zijn immuunsysteem niet meer optimaal werken.  Bacteriële, virale- en parasitaire infectie en schimmels kunnen dan makkelijk toeslaan.

Overzicht van oorzaken die tot zwemblaasproblemen (symptomen) leiden:

  • bacteriële infectie
  • parasitaire infectie
  • een tumor
  • ei ophoping
  • genetische afwijkingen
  • luchthappen
  • obstipatie
  • na transport niet goed laten wennen
  • ontstekingsvocht in of rond de zwemblaas
  • slechte voeding
  • slechte waterwaarden
  • vitaminetekort

Naast de standaard klachten kunnen er ook huidproblemen ontstaan wanneer de vis met zijn huid over de aquariumbodem schuurt. Ook kan de huid aan de wateroppervlakte uitdrogen. Zoals gewoonlijk kost het de vis veel energie om de klachten de baas te worden. Afgezien dat het immuunsysteem aangesproken wordt, heeft de vis meestal ook moeite om voedsel te vergaren. De gevolgen laten zich wel raden.

Diagnose

Als je vissen vaak observeert zullen kleine verschillen in hun het zwemhouding of gedrag sneller opvallen. Als eerste kan je het beste je waterwaarden testen en daarna zoveel mogelijk water verversen (70%). Hoewel het water verversen niet tot de categorie diagnose behoort, is het een goed hulpmiddel om vergiftigingsverschijnselen te kunnen achterhalen. Zelfs als je waterwaarden goed zijn, dan zullen de vissen het verse water waarderen en bovendien verlaagt het de bacteriële druk van het water. Heb je de mogelijkheid om microscopisch onderzoek te doen, dan kan een eenduidige diagnose een stuk makkelijker zijn. Uitwendige kenmerken zoals verdikkingen, tumoren, parasieten of schimmels helpen bij de diagnose. Wanneer de herkenningspunten niet zichtbaar zijn, dan wordt het een zaak om de minst waarschijnlijke oorzaken te elimineren.

Autopsie na zwemblaas problemen en zeer dikke buik.

Een onderzoek door een dierenarts (visziektespecialist) behoort ook tot de mogelijkheden, maar zijn in de meeste gevallen economisch niet realistisch voor aquariumvissen. Afgezien van de kosten zijn de gemiddelde aquariumvissen te klein om (inwendig) onderzocht te worden waardoor de toegevoegde waarde beperkt blijft. Nu heeft een dierenarts veel meer mogelijkheden en kennis om de vissen te behandelen en is het dus de moeite waard zijn om zijn kennis te raadplegen. In de meeste gevallen valt men terug op de kennis van een visziektespecialist of een medewerker van een aquariumspeciaalzaak. Maar ook hier geldt dat de kennis en de mogelijkheden verschillen.

Opmerkingen
Er is een wezenlijk verschil tussen groepsgedrag en individuele gedragingen. Als een groep vissen aan de oppervlakte drijft, dan zijn de kansen op vergiftiging (door slechte waterwaarden) veel groter dan zwemblaasproblemen. In de meeste gevallen zal het visje met de slechtste conditie de eerste verschijnselen vertonen. Zonder de juiste diagnose kan je geen doeltreffend behandelplan opstellen. In de meeste gevallen moet je niet alleen de oorzaak maar ook de mogelijke gevolgen behandelen.

Wat kunt u zelf doen tegen zwemblaasproblemen bij uw vis?

Vooral bij zwemblaasproblemen is het erg belangrijk om zo snel mogelijk te beginnen met de behandeling. Bacteriële- en parasitaire infectie zijn de bekendste doosdoeners en kunnen tot lange termijnzwemblaas problemen leiden. Het is dus erg belangrijk dat de vis onder optimale omstandigheden wordt behandeld. Daarom heeft behandelen van de vis in een quarantaine aquarium de voorkeur omdat de overige vissen hierdoor niet worden belast.

  • Bacteriële- en parasitaire infectie kan men het beste behandelen met antibiotica (Nifurpirinol) JBL – Furanol of Sera – Bactopur.
  • Het verhogen van de watertemperatuur met een zogenaamde ‘Temperatuur behandeling’ in combinatie met een ‘Zoutbad behandeling‘is een veel gebruikte methode.
  • Het variëren van de waterhoogte in het aquarium om zodoende de zwemblaas te trainen. Laat het waterniveau elk half uur langzaam met een kwart zakken totdat de helft van het water weg is om het daarna  weer elk half uur met een kwart te laten stijgen totdat het aquarium weer helemaal vol is. Dit herhaal je drie keer per dag.
  • Een vitaminekuur. Problemen met de zwemblaas kunnen veroorzaakt worden door onvoldoende of verkeerde vitaminen. U kunt uw vis  JBL – Atvitol vitaminen geven. Dit vitaminepreparaat bevat ook aminozuren. Daarnaast kunt u uw vis  Sera – Fishtamine vitaminen geven. Dit product kunt u ook gebruiken tijdens of na een ziekte bij uw vis. Het helpt uw vis zo snel mogelijk te herstellen.
  • Het voeren van vissen. Vissen die een zwemblaasprobleem hebben kunnen slecht of soms niet bij het voer komen. Juist bij de zwemblaas is het erg belangrijk dat de vis in optimale omstandigheden leeft en daar hoort ook uitgebalanceerde voeding bij. Het is dus belangrijk dat de vis ook kan eten opdat hij niet uitgeput raakt tijdens het eten. Zinkend of drijvend voer kan helpen om het voer toegankelijker te maken.
  • Optimale leefomstandigheden creëren behoren eigenlijk tot de standaard behoeften van de vissen. Optimale waterwaarden en voersamenstelling behoren tot de beste preventieve maatregelen. En zoals gewoonlijk is het beter om te voorkomen dan te genezen.

Opmerkingen
Als u bezig bent met de zwemblaas, onthoud dan dat het een delicaat orgaan is en dat meer plotselinge veranderingen het probleem kunnen verslechteren in plaats van verbeteren.

Tags:
Heeft u vragen of opmerkingen?

Heeft u vragen of opmerkingen? Laat dan een bericht achter in het Reactieveld. Wij proberen uw bericht zo snel mogelijk (binnen 24 uur) te beantwoorden.

Doe mee met de conversatie

  1. Hallo,
    Bij mijn vader in de vijver zitten karpers, eentje er van staat verticaal in de vijver.
    Met de kop op de grond en de staart naar boven. Als hij zwemt gaat het goed, maar als hij stopt met zwemmen, dan komt direct het achterste gedeelte omhoog.
    Het water is koud nu, en de vissen liggen voornamelijk stil op de bodem.
    Ik heb al wat opgezocht en kom uit op zwemblaas. Maar wat kan ik er aan doen om dit probleem te verhelpen????
    Al vast bedankt

    1. Helaas kan ik u geen advies geven over dit probleem. (Geen ervaring met vijvervissen.)
      Bij de betere vijverspeciaalzaken (Koi) kunt u de nodige ondersteuning en medicatie vinden. Uiteraard kunt u ook bij een dierenarts terecht.

  2. Een van mijn goudvissen was een kopstaander plots. Meteen water voor 70% vervangen en wat extra aqua start in het vervangende water gedaan. Daarna de vis in een vergiet gestopt in het aquarium waarin hij maar net onder water stond. Zo’n 24 uur later vrij gelaten en gaat nu weer goed met hem. Bedankt voor de uitgebreide uitleg en tips.

  3. Hoi,
    Mijn vis heeft hetzelfde probleem maar is er ook een manier waarop ik de vis kan laten uitrusten?

    1. Je kan het waterniveau in het aquarium verlagen zodat de vis net onderwater blijft. Dit is meestal niet mogelijk in een beplant aquarium omdat de hoeveelheid zwemruimte te beperkt wordt. Bovendien vinden de grootere planten het niet lekker als de bladeren gedeeltelijk droog komen te staan. Omdat het watervolume sterk afneemt moet dagelijks water verversen en het aquarium goed beluchten met een luchtsteentje. Heb je meerdere vissen in het aquarium zwemmen dan is dit een stressvolle situatie die je dient te voorkomen.

      Als je een quarantaine aquarium hebt dan is dit de beste optie. Je moet door de lage waterstand het water goed beluchten er dagelijks water verversen!

      Tip: heb je geen quarantaine-aquarium dan kan je ook een transparante opbergbox gebruiken. Een intern-filtertje zorgt voor de watercirculatie en een luchtpomp voor de beluchting. Indien nodig kan je een aquariumverwarming plaatsen.
      quarantaine-opbergbox

      De tip van Jelmer (reactie 25 maart 2018) is een optie als het om kleinere vissen gaat. In plaats van een vergiet kan je ook breedingbox (aquarium kweekbakje) gebruiken met een goede doorstroming. Voor grotere vissen zoals discusvissen is dit geen optie aangezien aquarium kweekbakje te klein zijn.

  4. Wij hebben op het werk een aquariam (50Lx30Bx30H) en een van de goudvissen(sluierstaart?) ligt op ze kop met de buik naar boven (topzwaar) en er is geen zwembeweging. hij ligt al 2 dagen zo op dezelfde plek. als we hem omdraaien en boven in zetten, zwemt hij naar beneden en draait zich langzaam op ze kop.

    we hebben een klein beetje zout in het water gedaan nu. Maar wat kunnen we nog meer doen?

    1. – Ververs 80% van het aquariumwater en na twee dagen 50%.
      Met deze waterwissel verlaag je de bacteriële druk van het water (Het aantal bacteriën in het water)

      – Verhoog/verlaag de watertemperatuur naar 20-25 °C
      Dit verhoogd de metabolisme van de vis, waardoor het voer sneller wordt verteerd.

      – Laat de goudvis 2 á 3 dagen vasten (niet voeren)
      Kijk of symptomen verbeteren.

      Geef de goudvis 1 á 2 gekookte erwten per dag (schil verwijderen en niet kapot koken!)
      Probeer de vis uit de hand te voeren, je kan ook een cocktailprikker gebruiken als je dit prettiger vindt. (Als je vloekenvoer gebruikt kan de goudvis te veel lucht naar binnen krijgen. Dit kan spijsverteringsproblemen veroorzaken. Het voeren van de vezelrijke erwten kan dit probleem verhelpen.

      – Als de symptomen aanhouden, dan heeft de goudvis mogelijk een onbehandelbaar probleem. Als het na een week geen verbeteringen optreden (normale zwem- en eetpatroon) dan kan euthanasie een diervriendelijke oplossing zijn.

  5. Ik heb een visvijver in de tuin +- 4000 liter
    Er zitten goudvissen en een paar karpers in. Nu is het het al een paar maanden dat er een karper op zijn zijkant ligt, op de bodem op 1.20 diepte, zwemmen kan niet meer en eten al even min. Ik denk aan een gesprongen zwemblaas. Wat staat er mij te doen, en hoelang kan die vis nog leven?

    1. Voor behandeling / advies van vijvervissen kunt u beter naar een vijvervissen speciaalzaak gaan of dierenarts benaderen die gespecialiseerd zijn in vijvervissen. Met een goede diagnose kan een effectieve behandelplan worden gestart. Is de hulp te laat dan kan men op een verantwoorde manier de vis euthanaseren. Helaas kan ik u geen beter advies geven omdat de kennis ontbreekt qua behandelmethoden voor vijvervissen.

  6. Ik heb een gup (mannetje) en die zwemt kop omhoog staart beneden licht ook op de bodem en als hij zwemt kost het veel te veel moeite dit heb ik vanochtend ontdekt en heb hem nu in het aquarium in een apart bakje gedaan met best laag water ververs het water af en toe want zit geen filter in ook blijft de vis voortduurde naar lucht happen ook als hij (normaal) in de bak zwemt de rest van de vissen hebben hier geen last van wat kan dit zijn?
    Alvast bedankt.

    1. Bij zwemblaas problemen kan de vis moeilijk zijn evenwicht behouden en het zweven op een bepaalde hoogte kost veel inspanning. Het gevolg is meestal een tijdelijke snelle ademhaling door de inspanning en een snellere uitgeput omdat de vis niet voldoende voedsel kan opnemen of bereiken.

      Een langdurige snelle ademhaling bij (zieke) vissen duidt meeste op een vergiftiging en/of een zuurstof tekort. Het water kan weinig zuurstof bevatten of de vis heeft ademhalingsproblemen door bijvoorbeeld beschadigde kieuwen. (Kieuwwormen?)

      * Ongecoördineerde zwembewegingen kunnen ook door een herseninfarct ontstaat als een bloedstolsel een slagader naar de hersenen afsluit. Een deel van de hersenen krijgt dan geen bloed meer en dus geen zuurstof en voedingsstoffen. Hierdoor kan dit deel van de hersenen niet goed meer functioneren.

      De waterwaarden in een (quarantaine)aquarium met geringe waterhoogte kunnen zeer snel verslechteren door de geringe watervolumen en/of filtercapaciteit. Door 80% water te verversen kan je snel achterhalen of de problemen door de waterkwaliteit worden veroorzaakt. Als dit het geval is zal de vis zeer snel herstellen.

      Zorg er voor dat het water extra wordt belucht met een luchtsteentje of zorg voor voldoende waterbeweging aan het wateroppervlak. Gebruik je een drijvend kweekbakje als quarantaine oplossing zorg dat er voldoende stroming aanwezig is in het kweekbakje.

      Zie je geen verbeteringen bij de vis met zwemblaasproblemen en blijft de vis een snelle ademhaling houden. Dan is een slaap maar zacht bakje met etherische kruidnagelolie een humane manier euthanasie.

  7. Ik heb een 70 liter aquarium met een sluierstaart en een shubunkin. Beide zijn al zeker 10 jaar oud. Vorig weekend heb ik het aquarium en filter gereinigd, dit was hard nodig aangezien bij testen water het nitriet gehalte te hoog was. Na paar dagen weer getest en nog steeds wat aan de hoge kant en daardoor nog wat water ververst. Na een week begon ik te twijfelen, mijn shubunkin dreef steeds naar boven toe en wilde graag naar de bodem maar werd als het ware weer naar boven toe gelanceerd. Maandag naar aquarium specialist geweest om mijn water te laten testen. Nitriet was nog licht verhoogd maar verder was water prima kwaliteit. Dus die avond weer wat water ververst en meteen nieuwe plantjes gekocht en in aquarium geplaatst. Ook voer gekocht wat meteen naar de bodem zakt zodat ze met eten geen lucht binnen krijgen. Nu 2 dagen verder, shubunkin nog steeds zeer onrustig, zwemt als een gek maar komt amper vooruit. Maar nu is ook de sluierstaart vind ik meer en meer aan de oppervlakte en lijkt sneller te happen. Normaal hebben beide vissen als grote hobby steentjes happen maar dat zit er nu niet in. Ik weet niet wat ik moet doen. Mijn aquarium heeft een externe filterpomp die goed door loopt en 2 plantjes dus zuurstof gebrek zou het niet kunnen zijn. Ik maak me zorgen maar weet niet meer wat ik moet. Heb ook al wat zout in aquarium gedaan voor helende werking. Als iemand advies heeft, graag! Groeten Marjolijn

    1. Waterwaarden controleren behoort tot de standaard onderhoudswerkzaamheden van de aquariumliefhebber! Het zijn juist de kleine veranderingen in waterwaarden die op lange termijn tot problemen kunnen lijden. Door wekelijks de waterwaarden te controleren met behulp van bv. JBL Pro scan. (Dit zijn teststrips met smartphone ondersteuning) kan je de tendens van de waterwaarden waarnemen. De JBL Pro scan software kan binnen één minuut een groot aantal basis waterwaarden analyseren en de mogelijke oorzaak en oplossingen worden netjes vermeld. Alle metingen worden overzichtelijk opgeslagen waardoor een lange termijn analyse mogelijk wordt. Onderhoudswerkzaamheden een paardagen uitstelt verslechteren de waterwaarden en als dat vaker gebeurd wordt het problemen alleen maar groter. (Meten is weten)

      Vissen worden meestal ziek door stress (lees slechte leefomstandigheden/waterwaarden) met het gevolg dat het immuunsystemen van de vis wordt overbelast. Waterwaarden kunnen in orde lijken maar bacterieel een puinhoop zijn. Bacteriën en parasieten grijpen hun kans bij de verzwakte vissen.
      Over het algemeen hebben vissen die aan het wateroppervlak naar lucht happen last van een zuurstof te kort. Dit kan ook door een zwemblaas probleem komen. De vis moet te veel inspanning leveren om op locatie te blijven, bovendien wordt het zwemen bemoeilijk door een onbalans van de vis. Ongecontroleerde zwembewegingen zijn niet uitgesloten bij zwemblaasproblemen. Je kan een antibiotica kuur overwegen als je het zwemblaasprobleem wilt behandelen. Bedenk wel dat de waterwaarden slechter worden door een dergelijke kuur.

      Een snelle ademhaling kan ook veroorzaakt worden door kieuwwormen. Om het kieuwwormen probleem uit te sluiten is microscopisch onderzoek wenselijk. Voor het uitsluiten van een te lage zuurstofgehalte van het water is een O2 test noodzakelijk (Zuurstof meting). En als gewoonlijk te schoon water voor onze aquariumvissen bestaat niet.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.